Poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz, rzecznik kultury polskiej na świecie. Urodził się 20 grudnia 1934 roku w Warszawie.

W czasie okupacji, w 1941 roku wyjechał z matką do Stambułu, potem do Palestyny. Uczył się w Tel Awiwie, Jerozolimie, Bejrucie i polskiej Junackiej Szkole Kadetów w obozie Barbara w Palestynie. W 1947 przybył do Wielkiej Brytanii, gdzie ukończył liceum oraz studia humanistyczne na uniwersytetach w Londynie, Sussex i Oxfordzie (anglistyka i filozofia). Współpracował z wieloma emigracyjnymi wydawnictwami i czasopismami literackimi (m.in. "Wiadomości", "Kultura", "Oficyna Poetów"), był założycielem (w 1959) i redaktorem naczelnym "Kontynentów". W latach 1955-57 pracował w Monachium w Sekcji Polskiej Głosu Ameryki. Po 1956 roku publikował też w prasie i wydawnictwach krajowych. Pracował na wielu uczelniach angielskich jako wykładowca filozofii (Thames Polytechnic w Londynie), i literatury (Medway College of Design w Rochester); dla brytyjskiego radia opracowywał audycje o kulturze polskiej; w latach 1957-65 był zatrudniony w przedsiębiorstwie asekuracyjnym; był też zastępcą kierownika ośrodka studiów translatorskich na uniwersytecie w East Anglia, oraz administratorem szkockiego zamku.

Tłumaczył na język angielski zarówno dawną (Jan Kochanowski, Cyprian Norwid), jak też najnowszą (Rafał Wojaczek, Bronisław Maj ) poezję polską ("...na przestrzeni wielu lat udało mi się przełożyć przeszło trzysta wierszy, a może, żeby oddać sprawiedliwość naszej poezji, trzeba by było przełożyć ich siedemset..."); również prozę ( Jerzy Szaniawski ), dramat ( Zbigniew Herbert ) i filozofię (Roman Ingarden).

Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień (Fundacji im. Kościelskich; British Arts Council; Fundacja im.Turzańskich).

Twórczość, zarówno tę poetycką, jak i prozatorską, a zwłaszcza eseistyczną Czerniawskiego określa się mianem intelektualnej. Jest to zapis osobistych doświadczeń pisarza, a jednocześnie próba uchwycenia przeżyć wspólnych dla pokolenia dojrzewającego w cieniu dwóch zbrodni XX wieku - nazizmu i ponurego komunizmu. Czerniawski odwołuje się zarówno do rodzimej, jak i anglosaskiej tradycji literackiej. Swoją twórczość zamyka w zdyscyplinowanej, wstrzemięźliwej formie i doskonale rozpoznawalnym, zindywidualizowanym języku. Uważany jest za pisarza elitarnego, a jego pisarstwo - pełne odniesień do filozofii(m.in. Heideggera i Wittgensteina), estetyki, malarstwa i literatury - uznaje się za trudne i nieprzystępne, z czym zresztą sam autor często polemizuje. Za motto do jego twórczości poetyckiej może posłużyć wypowiedź samego Czerniawskiego: "Ja się wolę odnosić do pięknej wypowiedzi Jana Kochanowskiego 'Sobie piszę a Muzom'. Jak ktoś zauważy i zechce przeczytać, to bardzo ładnie i dobrze, [...] nigdy nie pisałem celowo."

Adam Czerniawski jest kontrowersyjną postacią polskiej sceny literackiej i uczestnikiem wielu polemik - nie tylko literackich. Jego bezkompromisowość, szczerość i odwaga intelektualna (ostre oskarżenia kierowane zawsze imiennie np. pod adresem Czesława Miłosza czy Stanisława Barańczaka , wydawnictw, czasopism, krytyków i badaczy) przysparzają mu licznych wrogów z wielu środowisk, przez które bywa lekceważony i marginalizowany. Swoje spory prowadzi jednak z silnym poczuciem, iż walczy "o", a nie "z". Świadomie, aczkolwiek nie bez sprzeciwów, żyje na uboczu polskiego życia literackiego, daleko od miejsc, gdzie tworzy się literackie hierarchie i ustala szkolne kanony.

~ Pawel Dudziak

Uniwersytet Warszawski
czerwiec 2003

 
         
   
1954        II Nagroda Młodych Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
1954-55 redaktor: King's College Review
1958-59 redaktor: Kontynenty-Nowy Merkuriusz
1965-70 stypendium Uniwersytetu Wiedeńskiego dla młodych pisarzy
1967 Nagroda Poetycka Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
1968 Nagroda Ogniska Polskiego w Londynie za twórczość poetycką
1971 Nagroda Poetycka Fundacji Kościelskich w Genewie
1975 Odznaka PRL "Zasłużony dla Kultury Polskiej"
1976 Nagroda British Arts Council za przekłady poezji Tadeusza Różewicza
1976 Nagroda ZAIKS-u za przekłady literatury polskiej
1985 stypendysta Hawthornden Castle w Szkocji
1988 uczestnik Międzynarodowej Konferencji Pisarzy w Dublinie
1990 uczestnik Międzynarodowego Festiwalu Poezji w Rotterdamie
1991 stypendysta University of East Anglia
1991 uczestnik Międzynarodowego Festiwalu Literatury w Cheltenham
1993 stypendysta Rockefeller Foundation
1993 Nagroda Literacka im. Klemensa Janickiego
1996 pracownik naukowy [Senior Research Associate] University of East Anglia
1997 stypendysta Deutscher Akademischer Austauschdienst w Berlinie
1996-99 administrator Hawthornden Castle, domu pracy twórczej w Szkocji
2000 Nagroda W. i N. Turzańskich za całokształt pracy twórczej i translatorskiej
2001 stypendysta Fondation Ledig-Rowohlt w Szwajcarii
2001 uczestnik Festiwalu Literatury w Dingle, Irlandia
2001 uczestnik Festiwalu Poezji w Cork, Irlandia
2003 seminaria nt. sztuki przekładu na UJ, UMK i Uniwersytecie Gdańskim
2003 uczestnik konferencji nt. poezji emigracyjnej na Uniwersytecie Rzeszowskim
2004 Medal Fundacji Norwidowskiej w Lublinie “Za zasługi w upowszechnianiu twórczości Cypriana Norwida”
 
                                                                                                                                 
     

TWÓRCZOŚĆ

 
     

Publikacje w języku polskim

 
         
      Poezja  
    Polowanie na jednorożca, Londyn 1956
Topografia wnętrza, Paryż 1962
Sen, cytadela, gaj, Paryż 1966
Widok Delft, Kraków 1973
Wiek złoty, Paryż 1982
Władza najwyższa, wybór wierszy z lat 1953-1978, Kraków 1982
Jesień, Kraków 1989
Poezje zebrane, Łódź 1993
Inne wiersze i historia ludzkości, Katowice 1999
 
         
      Proza  
    Części mniejszej całości, [wstęp: Witold Gombrowicz], Londyn 1964
Akt, Londyn 1975
Koncert życzeń, Warszawa, 1991
Narracje ormiańskie. Opowiadania zebrane, Warszawa 2003
 
          
     

Eseje literackie i filozoficzne

 
   

Liryka i druk, Londyn 1972
Wiersz współczesny, Londyn 1977
Muzy i sowa Minerwy, Wrocław 1994
Krótkopis, Katowice 1998
Światy umowne, Warszawa 2001

Wyspy szczesliwe, eseje, Toronto-Rzeszow 2007

 
          
     

Artykuły od r.1991

 
    Książe poetów o sobie, Metafora 4 (9/10), 1991
Co pisałem i tłumaczyłem w czasach zimnej wojny..., Kresy 19 (3/94), 1994
Życie bez poezji..., Kultura, marzec 1996
Ćwierć wieku, Śląsk, październik 1996
Wisława Szymborska: bez końca poezja, Kultura, listopad 1996
Na odejście kasztelana-poety, Kultura, styczeń-luty 2000
Cykl: Wielopis, Twórczość 2000-2004
Fortynbras czy Hamlet? Ethos, 4(52), 2000
Kłopoty tłumacza, Fraza, 1/2, 2002
Św.Anzelm i ja..., Fraza 4(38), 2002
Pułapki autoprzekładu, Akcent 91-92, 2003
W kolumnie (1), Fraza 39-40, 2003
W kolumnie (2) - (5), Fraza 41, 2003
W kolumnie (6), Fraza 42-43, 2004
 
         
     

Prace redakcyjne

 
    Ryby na piasku (antologia "poetów londyńskich" należących do tzw. "grupy Kontynentów"), Londyn 1965  
         
     

Przekłady

 
    Heraklit, Zdania, Łódź 1992; II wyd. Gdańsk 2004  
         
     

Autobiografia

 
   

Fragmenty niespokojnego dzieciństwa, Aneks, Londyn 1995

Rozmowy (wybór) z

Magdaleną Czajkowską, Kultura, listopad 1965
Janem Darowskim, Miesięcznik Literacki, listopad 1966
Tadeuszem Różewiczem, (1) The New Review, Aprill 1976, (2) Oficyna Poetów, maj 1976 (3) Poezja, luty 1989
Marianem Kisielem, Odra, grudzień 1989
Iwoną Smolką, Kresy, sierpień 1991
Donaldem Davie’m, Thumbscrew nr 4 1996
Beatą Tarnowską, (1) Fraza15/I 1997; (2) Kultura, październik 1998
Rafałem Witkiem, Odra, listopad 1999
Piotrem Wilczkiem, (1) Przegląd Powszechny, nr 3 1989; (2) Opcje 5(40) listopad 2001
Bogdanem Czaykowskim, (1) Twórczość, grudzień 1996; (2) Kultura, kwiecień 1998; (3) Fraza 3(33), 2001
Jamesem McCabe’m, Metre 12, 2002, i Akcent, 1-2, 2004
Bogdan Czaykowski i Adam Czerniawski rozmawiaja o poezji, nostalgii, krytykach i kryteriach,Toronto-Rzeszow 2006

Korespondencja z

Michałem Chmielowcem, Oficyna Poetów nr 42, sierpień 1976; nr 44, luty 1977
Witoldem Gombrowiczem, Oficyna Poetów, luty 1978
Janem Brzękowskim, Akta Tow. Historyczno-Literackiego w Paryżu, t.V, 2000

 
         
     

Publikacje w języku angielskim

 
         
     

Poezja: przekłady

 
    Tadeusz Różewicz : FACES OF ANXIETY, Londyn 1969, SELECTED POEMS, Harmondsworth, 1976, CONVERSATION WITH THE PRINCE, Londyn 1982, THEY CAME TO SEE A POET, Londyn 1991, SELECTED POEMS, Kraków 1991, (II wyd. 1994, III wyd. 1997, IV wyd. 2000), THEY CAME TO SEE A POET, II wyd. poszerzone, Londyn 2004
Leon Stroiński: WINDOW, Londyn 1979
Leopold Staff : AN EMPTY ROOM, Newcastle 1983
Cyprian Kamil Norwid : POEZJE/POEMS, Kraków 1986
Wisława Szymborska : PEOPLE ON A BRIDGE, Londyn 1990; II wyd. 1996
THE BURNING FOREST, AN ANTHOLOGY OF MODERN POLISH POETRY, Newcastle, 1988
Jan Kochanowski, TRENY, Katowice, 1996; II. wyd. Oxford 2001
Cyprian Kamil Norwid , SELECTED POEMS, Londyn 2004
 
         
     

Dramat: przekłady

 
    Tadeusz Rózewicz : THE CARD-INDEX AND OTHER PLAYS, Londyn
1969, THE WITNESSES AND OTHER PLAYS, Londyn 1970, MARIAGE BLANC & THE HUNGER ARTIST DEPARTS, Londyn 1983, THE TRAP, Londyn 1997, READING THE APOCALYPSE IN BED, Londyn 1998
Zbigniew Herbert : RECONSTRUCTION OF A POET, Frontiers, Leopard III, Londyn 1994
 
         
     

Filozofia: przekłady

 
    Władysław Tatarkiewicz, HISTORY OF AESTHETICS, Haga 1970
Roman Ingarden, THE WORK OF MUSIC AND THE PROBLEM OF ITS IDENTITY, Berkeley 1986
Leszek Kołakowski , THE PRESENCE OF MYTH, Chicago 1989
Krzysztof Michalski, LOGIC AND TIME, Dordrecht, 1996
 
         
     

Proza: przekłady

 
    Jerzy Szaniawski , PROFESSOR TUTKA STORIES, Radio Brytyjskie (1983)  
         
     

Przekłady w antologiach

 
   

"Ten Contemporary Polish Stories", Wayne State University 1958
"Introduction to Modern Polish Literature", Nowy Jork 1964
"Polish Writing Today", Harmondsworth 1967
"The Penguin Book of Socialist Verse", Harmondsworth, 1970
"Aesthetics in Twentieth-Century Poland", Berkeley 1973
"Poetry of the Committed Individual", Harmondsworth 1973
"They shoot writers, don't they?", Londyn 1984
"The Faber Book of Political Verse", Londyn, 1986
"Voices in the Gallery", Londyn, 1986
"Monumenta Polonica", Ann Arbor 1989
"The Child of Europe", Londyn 1990
"Poetry Wales 25 Years", ed. C. Archard, Bridgend 1990
"Poetry of Survival", Londyn 1991
"The Faber Book of Modern European Poetry", Londyn 1992
"Kloanica", Newcastle 1993
"Against Forgetting, Twentieth Century Poetry of Witness", NewYork 1993
"Poetry of the World War II", Londyn 1995
"Poetry of the Holocaust", Londyn 1995
Ulla Lemberg, Världens Kwinnor/Women of the world, Sztokholm 1995
"Voices of Conscience", North Shields, 1995
"An Embarrassment of Tyrannies, 25 years of Index on Censorship", London, 1997
"Bleeding Hearts, Love Poems for the Nervous & Highly Strung", London, 1998
"The Spaces of Hope", London 1998
"Scanning the Century", London 1999
"Wars", London 1999
"Aldeborough Poetry Festival Anthology 1989-1998"
"Here to Eternity", ed. Andrew Motion, London 2001
"Staying Alive", ed. Neil Astley, Bloodaxe 2002
"Poems for Refugees", ed. Pippa Haywood, Vintage 2002
"After Shakespeare", ed. John Gross, Oxford 2002
"Inside Poetry", eds R.Davies & J.Wowk, Toronto 2002
“101 Poems against War”, ed.M.Hollis, London 2003
“Poems for the day Two”, eds Retta Bowen et al.

 
         
     

Szkice literackie

 
   

"For an old bitch gone in the teeth, for a botched civilisation", King's College Review, VI 1954
"Contemporary Polish Poetry", San Francisco Review, October 1963
"Polish Landscape", New Statesman, 20 III 1970, London
"The Polish poet as Custodian of the Nation's Conscience", The Polish Review, Nowy Jork 1979
"The Power of Taste", Poetry Wales, 1984
"Between Virtue and Pleasure: Modern Polish Poetry", Encounter 1988
"Are poets necessary?" Poetry Review 1987
"Polish poetry", Bête Noire No. 5, 1988
"Davie on Miłosz", Notes & Queries, Vol. 35 No. 1, 1988
"The diary of a somebody", Irish Times, 3 II 1990
"Wisława Szymborska", World Authors 1980-85, New York 1991
"Poetry as Celebration", The Irish Review 1988
"Tadeusz Różewicz", Poetry Review 1989
"Poets and Painters", The Mature Laurel, red. A. Czerniawski, Seren Books 1991
"A Poetical Political History", New Perspectives in Twentieth-Century Polish Literature, red. S. Eile i U. Phillips, Londyn 1992
"Words", Bête Noire, nr 12-13, 1992
"Before and after Babel", Cogito, nr VI, 1992
"What are poets for?", Poetry Wales, nr 27/4, 1992
"Poetry in the next millenium", Bête Noire nr 12-13, 1993
"Writing & Translating during the Cold War", Comparative Criticism t. 16, 1994
"Cyprian Norwid: Time for Discovery", Modern Poetry in Translation, 1994
"The Muses and the Owl of Minerva", Cogito tom 9 nr 2, 1995
"Norwid, Baudelaire and a Puzzle", Norwich Papers 1995
"De Amicitia", Thumbscrew, nr 3 1995
"Polish poetry in the West, or the canon that fired late", Thumbscrew, nr 8, 1997
"The Melancholy Pursuit of Imperfection", Metre, nr 5, Dublin 1998
"Zbigniew Herbert", The Independent, 30 VIII 1998
"Absurdity and Poetry", PN Review, Manchester, nr 129, Sept-Oct. 1999
"Poetry Translation: Theory & Practice", Modern Poetry in Translation, London 1999
"Polish Poetry", The Oxford Guide to Literature in English Translation, red. Peter France, Oxford 2000
"Como Conversazione: On Translation" (uczestnicy: H.M. Enzensberger, Seamus Heaney, Eva Hofmann, Adam Czerniawski et al.), The Paris Review nr 155, 2000.
"Is there everything and is everything there?", PN Review, nr 129, 2001
Wstęp do: Tadeusz Różewicz, recycling, Arc Publications, 2001
"Cyprian Norwid", The Shop, nr. 7, 2001
"The perils of self-translation", The Shop, No. 9, 2002
"Holy Heraclitus", PN Review nr. 150, 2003
"Cyprian Norwid", Reference Guide to World Literature, USA, III wyd., 2003

 
     

Prace redakcyjne

 
    "The Mature Laurel, Essays on Modern Polish Poetry", Bridgend 1991
 
         
     

Autobiografia

 
    "Scenes from a disturbed childhood", Londyn 1991, II wyd. Monmouth 2002
 
         
     

Poezja własna

 
    "Selected Poems" , wyd. dwujęzyczne w przekładzie Iaina Higginsa, Londyn 2000
Przekłady własnej poezji w czasopismach i antologiach w Anglii, Irlandii, Kanadzie, Stanach, Australii, Niemczech, Austrii, Francji, Holandii, Belgii, Rumunii, Albanii, Indiach i Izraelu
 
     
Czerwiec 2004